De toegevoegde waarde van de vrijwilliger ten opzichte van de professional.

Lucas Meijs besprak tijdens een bijeenkomst georganiseerd door Tympaan over de grenzen aan vrijwilligerswerk. De transitie van taken van Rijk naar Gemeenten is nu in volle gang, maar de ware uitdaging is de transitie van taken van de gemeente naar buurten/gemeenschappen. Centrale vraag daarbij is welke taken willen/kunnen  burgers wel of niet oppakken? Daarbij moet niet het kostenaspect of schaarste leidend zijn, maar de toegevoegde waarde van de vrijwilliger.

Wat kan je aan een vrijwilliger overlaten? De verwachtingen tussen overheid en burgers lopen op dit punt ver uiteen en voor een deel moeten overheden accepteren dat burgerinitiatief niet te sturen is. Burgers pakken op wat zij interessant vinden en wat voldoening geeft. Per definitie worden dus niet alle taken overgenomen door vrijwilligers (los van de vraag of zij de deskundigheid hebben), omdat niet alle taken en niet alle doelgroepen aantrekkelijk worden gevonden.  De rol van de overheid is om ruimte te bieden aan maatschappelijk initiatief en juist daar in te springen waar vrijwilligers geen initiatieven nemen. Nu proberen wethouders vaak teveel te sturen op de taken die vrijwilligers zouden moeten oppakken.  Organisaties luisteren vriendelijk knikkend toe, maar laten zich niet sturen. De overheid spreekt de burger aan vanuit een normatieve gedachte: “wij vinden dat je vrijwilligerswerk moet doen”. Vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers handelen juist op basis van de Civil Society: “mensen moeten de kans krijgen om vrijwilligerswerk te doen”.  De overheid vraagt zich af wat de economische waarde is, voor de vrijwilliger is de individuele waarde van belang.

Deskundigheid en voldoening Stel je wilt toezicht bij een hangplek voor jongeren. Zet je dan de professional overdag in en de buurtvrijwilligers ‘s nachts? Nee zegt Meijs: ‘s nachts als de jongeren gedronken hebben zijn de problemen groter en heb je juist de professional nodig. Laat je het rijden van een buurtbus waar alleen tijdens de spits veel mensen in zitten buiten de spits door een vrijwilliger besturen? Nee want er is geen vrijwilliger te krijgen die met een lege bus wil rondrijden, die voelt zich zinloos. Een professional wordt betaald en krijgt dus compensatie voor de zwaardere of minder aantrekkelijke klussen.

Clientperspectief De discussie over welke taken wel en niet door gemeenschappen/vrijwilligers kunnen worden opgepakt moet volgens Meijs gevoerd worden vanuit verschillende perspectieven. Naast het kosten perspectief en het individuele perspectief van de vrijwilliger is ook het perspectief van de cliënt hier van belang. Wat levert het de cliënt/hulpvrager op dat hier een vrijwilliger en niet de professional ondersteuning beidt? De overweging of je voor een taak vrijwilligers inzet hangt af van deskundigheid, maar ook van de toegevoegde waarde die vrijwilligers nu juist kunnen leveren. Zij bieden een andere toegevoegde waarde dan professionals.

Vrijwilliger versus professional In zijn presentatie geeft Lucas Meijs een mooi overzicht van de toegevoegde waarde van een vrijwilliger vanuit het oogpunt van de cliënt. Professionaliteit van vrijwilligers is lager dan bij een professional, maar de ervaringsdeskundigheid is vaak hoger. Vrijwilligers hebben vaak meer levenservaring of hebben voor hetere vuren gestaan dan professionals (bijvoorbeeld ervaring met zorg voor gehandicapte of zieke kinderen, lastige pubers,  hulpbehoevende ouders). De vrijwilliger werkt vaker op basis van altruïsme, is minden afstandelijk en zijn persoonlijke commitment maakt hem/haar betrouwbaar. Tenslotte is de machtsverhouding veel gelijkwaardiger bij een vrijwilliger.

Een professional is vaak afstandelijker (behoudt professionele distantie), is betrouwbaar op basis van zijn (betaalde) baan en heeft een geheimhoudingsplicht. Met een vrijwilliger loop je het risico dat er over je geroddeld wordt, maar wat je bespreekt komt ten minste niet in je dossier terecht.
Zie voor meer informatie hier de presentatie van Lucas Meijs\.

Please follow and like us:

Laat een reactie achter